• Panagiotis Ermogenous
• On December 1, 2025
• http://www.cy-arch.com

December 01, 2016 | Panagiotis Ermogenous

Του Παναγιώτη Ν. Ερμογένους

‘’We know well that much of the current misfortune of architecture is due to the client, to he who commissions, chooses, corrects and pays.’’  Le Corbusier

‘’For non among us is superhuman enough to escape kitsch completely. No matter how we scorn it, kitsch is integral part of the human condition.’’ Kundera

Απόστολος Αντρέας – Πριν, © www.ethnos.gr

Πριν

Σχετικά νέος αλλά ιστορικός, ταλαιπωρημένος αλλά γοητευτικός. Γεωγραφικά απομακρυσμένος αλλά πάντα στη σκέψη μας. Η πατίνα του χρόνου σε κάθε του πέτρα και ξύλο, η εγκατάλειψη και η νοσταλγία των αξέχαστων γιορτών του τον έκανε ακόμα πιο ελκυστικό στα μάτια και στην ψυχή  μας. Ο Απόστολος Αντρέας αποτελεί μοναδικό σύμβολο στη πολιτιστική παράδοση του τόπου και ας μην υπήρξε ούτε το αρχαιότερο ούτε το ωραιότερο εκκλησιαστικό μας μνημείο. Η κεντρική ιδέα του μνημείου δεν αντικατοπτρίζεται στην ογκώδη αρχιτεκτονική του αλλά στην απλότητα του. Το θρυλικό μοναστήρι δεν χρειαζότανε ριζική αρχιτεκτονική ανακαίνιση αλλά μια ευφάνταστη, γεμάτη ευαισθησία και σεβασμό στην ιστορία δομοστατική αναβάθμιση. Ήθελε απλά να ξανανιώσει, μια ένεση ζωής για να συνεχίσει αγέρωχος την πορεία του στο χρόνο.

Απόστολος Αντρέας – Πριν, © www.naftemporiki.gr

Απόστολος Αντρέας – Πριν, © www.ethnos.gr

Απόστολος Αντρέας – Πριν, © www.daikonima.gr

Μετά

Με την ανακοίνωση ότι οι κατασκευαστικές εργασίες έχουν ολοκληρωθεί, έσπευσα να ψάξω για περισσότερες πληροφορίες στο διαδίκτυο. Δύο φωτογραφίες ήταν αρκετές για να καταλάβω περι τίνος πρόκειται. Στην πρώτη φωτογραφία, οι καμάρες του ισογείου με το ξύλινο μπαλκόνι των κελιών στον όροφο και στην δεύτερη το δάπεδο, τα κουφώματα, και το εικονοστάσι του χώρου λατρείας. Το κόντραστ της εμφανούς τοπικής πέτρας στην πρόσοψη με το βερνικωμένο δάπεδο του εσωτερικού χώρου, δεν είναι χαρακτηριστικό του μοναστηριού της Καρπασίας αλλά η κατ’ εξοχήν αρχιτεκτονική προσέγγιση σε κάθε διατηρητέο σε ολόκληρο το νησί. Ένας κανόνας που στηρίζεται σε λανθασμένες αντιλήψεις:

1.Ολική ή μερική αφαίρεση σοβά από τις προσόψεις. Υπάρχει η εντύπωση ότι η εμφανής λιθοδομή προσθέτει χρόνια και γοητεία στο διατηρητέο και ότι οι επιχρισμένες προσόψεις κρύβουν τον πραγματικό ρουστίκ χαρακτήρα του. Τυπικό παράδειγμα η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου στη Λεμεσό αλλά και αρκετές αστικές κατοικίες στο κέντρο της ίδιας πόλης. Η προσέγγιση αυτή αλλοιώνει αρνητικά την όλη αισθητική του κτιρίου και αφαιρεί αντί να προσθέτει στον αρχιτεκτονικό του χαρακτήρα. Στην περίπτωση του Απόστολου Ανδρέα, παρατήρησα ότι στις αρχικές σοβατισμένες προσόψεις υπήρχαν διακριτικές διακοσμήσεις με μπλε χρώμα κάτι που έχει πλέον χαθεί.

Απόστολος Αντρέας – Μετά, © www.offsite.com.cy

2. Στιλβωμένα δάπεδα φυσικής πέτρας ή πορσελάνης. Υπάρχει η εντύπωση ότι μόνο το γυαλιστερό πάτωμα προσθέτει αξία και στυλ στους εσωτερικούς χώρους. Σχεδόν σε όλες της ανακαινίσεις εκκλησιαστικών μνημείων (Κύκκος, Μαχαιράς) παρατηρούμε ότι τα δάπεδα συναγωνίζονται σε πολυτέλεια τα λόμπι ξενοδοχείων του Αραβικού Κόλπου. Η έλλειψη γνώσης υλικών, των χρωμάτων τους και της υφής τους σε συνδυασμό με την εργολαβική λογική του ‘ one type fits all ‘ και ‘ αυτό βάζουμε παντού είναι φτηνό και καλό’ συμβάλλουν στην περαιτέρω αρχιτεκτονική παραμόρφωση του κτιρίου.

Απόστολος Αντρέας – Μετά, © www.protothema.gr

Κοντολογίς, μετά την πολυπόθητη ανακαίνιση, ο Απόστολος μπήκε ξένος μέσα στο σπίτι του και ο τόπος μας έχασε ακόμα μια ευκαιρία να διατηρήσει τη μνήμη μέσω μιας εναλλακτικής, σωστά μελετημένης αρχιτεκτονικής επέμβασης σε μνημείο. Ο μοναδικός χαρακτήρας και η γοητεία του μοναστηριού χάθηκε ανάμεσα στην νεοπλουτίστικη αισθητική του πελάτη, την παρερμηνευμένη έννοια της ανακαίνισης και της στείρας εργολαβικής λογικής των εμπλεκόμενων τεχνοκρατών. Εάν υπήρχε περισσότερη ευαισθησία και αγάπη για την διατήρηση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, με λιγότερα χρήματα και μεγάλη δόση φαντασίας θα βιώναμε το ξανάνιωμα του Αγίου πολύ βαθύτερα.

Απόστολος Αντρέας – Μετά, © www.newsit.cy1